De programmawet van 20 juli 2006 breidt de aansprakelijkheid uit van zaakvoerders van een vennootschap of een grote vzw.
Twee nieuwe artikelen werden aan het wettelijke arsenaal toegevoegd: artikel 442quater WIB en 93undecies C WBTW.
De nieuwe wettelijke bepalingen waren het onderwerp van een administratieve omzendbrief (circulaire nr AAF/2006-0604) gedateerd van 24 augustus 2006. Hierin geeft de auteur zelf aan te volstaan met het herhalen van de motieven die de overheid al eerder had gegeven voor het invoeren van de nieuwe regels.
Het principe
Volgens deze nieuwe bepaling kunnen bestuurders en zaakvoerders die verantwoordelijk zijn voor het dagelijks bestuur van een vennootschap of vzw voortaan hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor niet-betaling van de verschuldigde btw of bedrijfsvoorheffing. Dit is het geval wanneer het verzuim te wijten is aan een fout die de bestuurder of zaakvoerder heeft gemaakt bij het bestuur van de vennootschap of vzw in de zin van artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek. Deze hoofdelijke aansprakelijkheid kan uitgebreid worden naar de andere bestuurders of zaakvoerders van de vennootschap of vzw.
Een bestuurder of zaakvoerder is hier elke persoon die in feite of in rechte, de bevoegdheid heeft of heeft gehad om de vennootschap of vzw te besturen met uitsluiting van de gerechtelijke mandatarissen.
De fout aantonen
‘Een fout bij het bestuur van de vennootschap’ is op te vatten als een aquiliaanse fout.
In de volgende scenario’s is er sprake van zo’n fout:
- het voortzetten van een verlieslatende activiteit ten koste van de belangen van de schuldeisers;
- fraude op grote schaal bestaande uit het verdoezelen van ontvangsten met de bedoeling de btw te ontwijken;
- het niet-betalen van de fiscale of sociale lasten als bewust gekozen financieringsmiddel voor de bedrijfsleiders;
- ontstentenis van de aangifte tot faillietverklaring binnen de maand na de staking van de betalingen en het wankelen van het krediet
- het voortzetten van een verlieslatende activiteit terwijl dit onredelijk is.
Het onweerlegbaar vermoeden van fout
De herhaalde niet-betaling van bedrijfsvoorheffing of btw is een vermoeden van fout.
Er is sprake van een herhaalde niet-betaling wanneer:
- binnen een periode van één jaar ofwel tweemaal niet betaald werd door een kwartaalaangever,
- binnen een periode van een jaar driemaal niet betaald werd door een maandaangever.
Er is geen vermoeden van fout wanneer de niet-betaling een gevolg is van financiële moeilijkheden die aanleiding waren tot het openen van een procedure van gerechtelijk akkoord, faillissement of gerechtelijke ontbinding.
Verplichting tot waarschuwing voorafgaand aan de gerechtelijke procedure
Het is altijd aan de rechter om te oordelen of de zaakvoerder of bestuurder een fout heeft gemaakt en veroordeeld moet worden. Bovendien kan er pas een vordering tegen hem worden ingesteld na een maand, te rekenen vanaf de datum van de aangetekende kennisgeving die de ontvanger naar de bestuurder(s) stuurt met het verzoek om de nodige maatregelen te nemen om het verzuim goed te maken of het bewijs te leveren dat het verzuim niet te wijten is aan een door hem begane fout.
De bedoeling van deze verwittiging en wachttijd is om de zaakvoerder of bestuurder in kwestie en de bevoegde ontvanger de gelegenheid te geven overleg te plegen en samen bijvoorbeeld een plan voor een gespreide afbetaling op te stellen.
Let wel, de fiscus heeft nog altijd de mogelijkheid om binnen deze wachtperiode van een maand bewarend beslag te leggen op zowel de privébezittingen van de zaakvoerder of bestuurder als op de bezittingen van de vennootschap.